The Krio Language
Preserving Sierra Leone's linguistic heritage for future generations
Fɔ rayt Krio na wan we fɔ mek shɔ se ɔlman de spɛl ɛn rayt am di sem we so dat ɛnibɔdi we wan rid am, go no wetin fɔ ɛkspɛkt. Plɛnti pipul dɔn tray fɔ rayt Krio ɛn ich wan pan dɛm dɔn disayd aw in go rayt am, akɔdin to aw I sabi Inglish. Dis to kɔz bɔku kɔnfyushɔn. So, na dat mek I bɛtɛ fɔ lɛ ɔlman rayt am di sem we.
If pɔsin wan rayt sɔmtin na Krio, bɔt na Inglish nɔmɔ i sabi, i go de tray fɔ rayt onli wit di langwej we i sabi. Dat min se, if na wan ɔndrɛd pipul de rayt, dɛn ɔl go rayt di wangren tin, wan ɔndrɛd difrɛn we. Dis go mek plɛnti kɔnfyushɔn de. Na dat mek i bɛtɛ fɔ mek na wan gren we nɔmɔ de we ɔlman go de kɔpi. Tɛm bin de we dis nɔ bin pɔsibul bɔt, nawadez, pipul dɛn dɔn si se dɛn gɛ fɔ tray fɔ rayt in e we we dɛn go ebul ɛksprɛs dɛnsef di kɔrɛkt we.
Fɔ lɔnŋ, pipul dɛn nɔ bin wan fɔ bɔda fɔ rayt di langwej bikɔs i tan lɛk fɔ se na dɛn pipul we nɔ sabi tɔk Inglish nɔmɔ bin de tɔk am. Dɛm bin tink se nɔto langwej in in yon rayt. Na dat mek so pipul dɛn nɔ bin bisin fɔ rayt di langwej. Pipul dɛm bin si am lɛke langwej we na wan smɔl nɔmba ɔf pipul dɛn we gɛt di sem kɔlchɔ, bin de yuz am. Dɛn nɔ bin tink se i impɔtant fɔ rayt am bikɔs pipul dɛm min jɛs de tɔk am na os ɔwe dɛn go na makit. Na jɛs risɛntli pipul bigin fɔ tek am siryɔs ɛn tink se dɛn fɔ bigin rayt am. Bifo da tɛm de we nɔ bin de fɔ rayt am ɛksɛpt fɔ yuz di Inglish alfebɛt ɛn di Inglish we fɔ rayt ɛn spɛl.
Lan fɔ rid krio in fayv minit
Mi fambul dɛm, una awdu o! A wan ɛp una fɔ lan fɔ rid krio, in jɛs fayv minit, nɔ mɔ. Di Consonant sawnd dɛm na Krio na the sem as sɔm ɔf di English wan dɛm:
b c d f g h j k l m n p r s t v w y z
If una notis, a nɔ kɔl di lɛta q. Dat na bikɔs Krio nɔ gɛ da lɛta de. Ɛnisay we English yuz lɛta q, na ‘kw’ wi de put. So, Krio de spɛl di English word, queen, kwin; quick na kwik.
Di ɔda lɛta we krio nɔ gɛt na: x. Ɛnisay we English yuz lɛta x, na ‘ks’ Krio de yuz. So, if yu wan wrayt di wɔd axe, na aks.